Wat zijn de risico’s van verkeerd plak verwijderen bij stomapatiënten?

Vincent Roosen ·
Wondverzorgingsbenodigdheden op witte medische dienblad: steriele kleefverwijderdoekjes, huidveilig oplosmiddel en gaaskompressen.

Bij stomapatiënten is het dagelijks verwisselen van de stomaplak een handeling die op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, maar in de praktijk grote gevolgen kan hebben als het verkeerd wordt uitgevoerd. De huid rondom het stoma is kwetsbaar en wordt herhaaldelijk blootgesteld aan kleefmiddelen, vocht en mechanische belasting. Verkeerd plakken verwijderen bij stomapatiënten is daardoor een van de meest voorkomende oorzaken van huidproblemen in de stomazorg. Toch krijgt dit onderwerp lang niet altijd de aandacht die het verdient.

Voor zorgprofessionals en inkoopafdelingen van ziekenhuizen is het essentieel om te begrijpen welke risico’s er kleven aan een onjuiste verwijdertechniek, en hoe de juiste hulpmiddelen huidbeschadiging kunnen voorkomen. Dit artikel biedt een helder overzicht van de meest voorkomende gevaren, de kwetsbaarheid van de periostomazone en de rol van goede stomazorg bij het beschermen van patiënten.

Huidschade door verkeerd verwijderen: de meest voorkomende gevolgen

Huidbeschadiging rondom het stoma ontstaat vrijwel altijd geleidelijk. Wanneer een stomaplak met te veel kracht of in de verkeerde richting wordt losgetrokken, beschadigt de buitenste huidlaag. Dit fenomeen staat bekend als Medical Adhesive-Related Skin Injury, afgekort MARSI. Het gaat om een breed spectrum aan verwondingen die allemaal het directe gevolg zijn van de mechanische krachten die vrijkomen bij het verwijderen van kleefmiddelen.

De meest voorkomende vormen van huidschade bij stomapatiënten zijn:

  • Huidafschilfering (skin stripping): de bovenste huidlaag wordt deels of volledig meegetrokken, waardoor de huid rood, rauw en pijnlijk wordt
  • Blaren en erosies: ontstaan bij herhaaldelijke beschadiging van dezelfde huidzone
  • Contactdermatitis: een ontstekingsreactie als gevolg van irriterende stoffen in het kleefmiddel of op de huid
  • Folliculitis: ontsteking van haarzakjes, met name bij behaarde huid rondom het stoma
  • Maceratie: zachte, wittige huid door langdurig vochtig contact, wat de huid extra kwetsbaar maakt bij de volgende verwijdering

Al deze vormen van huidirritatie bij stomapatiënten zijn pijnlijk en kunnen de verzorging bemoeilijken. Beschadigde huid hecht bovendien minder goed, waardoor de stomaplak sneller loslaat en vaker verwisseld moet worden. Dat vergroot de belasting voor zowel de patiënt als de zorgverlener.

Kleefresten snel en comfortabel verwijderen
De Ambiance Medical Adhesive Remover Doekjes zijn alcoholvrij, op siliconenbasis en verpakt per 30 stuks.

Bekijk het product

Kwetsbare huid rondom het stoma: waarom de periostomazone risicovol is

De huid rondom het stoma, ook wel de periostomazone genoemd, staat bloot aan een combinatie van factoren die haar bijzonder kwetsbaar maken. Stomamateriaal wordt dagelijks aangebracht en verwijderd, wat de huid voortdurend belast. Tegelijkertijd kan stomauitscheiding, die enzymen en zuren bevat, in contact komen met de huid als de stomaplak niet perfect aansluit. Dit chemische contact versnelt huidafbraak aanzienlijk.

Daarnaast speelt de anatomie van de buikwand een rol. Huidplooien, littekens van de operatie en de beweeglijkheid van de buikwand tijdens dagelijkse activiteiten zorgen ervoor dat de stomaplak niet altijd gelijkmatig hecht. Zones met meer spanning of wrijving zijn extra vatbaar voor beschadiging bij het verwijderen.

Kwetsbare patiëntgroepen lopen een hoger risico op huidschade rondom het stoma. Denk aan:

  • Oudere patiënten met dunner wordende, droge huid die minder elastisch is
  • Patiënten met diabetes, waarbij de huid langzamer herstelt
  • Kinderen, bij wie de huid gevoeliger reageert op kleefmiddelen en mechanische belasting
  • Patiënten die corticosteroïden gebruiken, wat de huid dunner en breekbaarder maakt

Voor stomaverpleegkundigen en zorgprofessionals is het bewustzijn van deze kwetsbaarheden een voorwaarde voor goede patiëntenzorg. De periostomazone vraagt om een andere benadering dan de reguliere huid.

Verkeerde technieken die huidbeschadiging versnellen

Naast de kwetsbaarheid van de huid zelf spelen de gebruikte technieken een bepalende rol in het ontstaan van huidschade. Veel schade is direct te herleiden tot vermijdbare fouten in de uitvoering van de stomaplakwissel.

Een van de meest schadelijke gewoonten is het snel en ruw aftrekken van de stomaplak zonder ondersteuning van de huid. Bij deze zogenoemde “peeling”-techniek worden grote trekkrachten uitgeoefend op de huid, waarbij de bovenste huidlagen kunnen loslaten. Het is vergelijkbaar met het snel verwijderen van een pleister van droge huid: de kans op beschadiging is aanzienlijk.

Andere technieken die huidbeschadiging versnellen:

  1. Verwijderen tegen de haargroeirichting in: dit vergroot de weerstand en de kans op follikelschade
  2. Geen gebruik van een adhesive remover: zonder hulpmiddel wordt de stomaplak met meer kracht losgetrokken, wat de huid beschadigt
  3. Te lang wachten met verwisselen: een overgelopen of uitgehard kleefmiddel hecht sterker aan de huid en is moeilijker te verwijderen
  4. Gebruik van alcohol of oplosmiddelen: deze drogen de huid uit en tasten de huidbarrière aan, wat irritatie verergert
  5. Onvoldoende inwerktijd van het verwijdermiddel: wanneer een adhesive remover te snel wordt weggeveegd, is het kleefmiddel nog niet voldoende losgemaakt

Het aanleren van de juiste techniek is niet alleen een kwestie van patiëntveiligheid, maar ook van efficiëntie. Een correcte werkwijze verkort de wisselhandeling en vermindert de kans op complicaties die extra zorgmomenten vereisen.

Gevolgen voor patiëntwelzijn en zorgkwaliteit

De impact van huidbeschadiging rondom het stoma reikt verder dan de huid zelf. Pijnlijke, beschadigde huid heeft directe gevolgen voor de kwaliteit van leven van de patiënt. Pijn bij elke stomaplakwissel leidt tot angst en spanning, wat het zorgproces voor zowel de patiënt als de zorgverlener bemoeilijkt. Bij kinderen kan dit angstreacties versterken die het lastig maken om toekomstige wisselingen te begeleiden.

Wanneer de huid beschadigd is, hecht de stomaplak minder goed. Dit vergroot de kans op lekkage, wat op zijn beurt de huid verder irriteert door contact met stomauitscheiding. Er ontstaat een vicieuze cirkel: beschadigde huid leidt tot slechtere hechting, wat leidt tot meer lekkage, wat leidt tot meer huidschade. Het doorbreken van deze cyclus vraagt om meer zorgmomenten, meer materiaalverbruik en hogere kosten voor de zorginstelling.

Vanuit het perspectief van zorgkwaliteit is huidbeschadiging bij stomapatiënten bovendien een indicator van suboptimale zorg. Ziekenhuizen en klinieken die investeren in de juiste hulpmiddelen en technieken, zien aantoonbare verbeteringen in patiënttevredenheid en een vermindering van complicaties rondom stomazorg. Preventie is daarmee niet alleen humaner, maar ook kostenefficiënter dan herstelzorg.

Hoe de juiste adhesive remover huidschade voorkomt

De keuze voor de juiste adhesive remover voor stoma’s is een van de meest effectieve maatregelen om huidbeschadiging te voorkomen. Een goede medical adhesive remover spray of wipe lost het kleefmiddel geleidelijk op, waardoor de stomaplak zonder trekkracht en zonder pijn kan worden verwijderd. Dit beschermt de huidbarrière en maakt het verwijderproces minder belastend voor de patiënt.

Siliconen-gebaseerde adhesive removers hebben daarbij een duidelijk voordeel ten opzichte van alcohol-gebaseerde alternatieven. Ze zijn sting free, bevatten geen alcohol, prikken niet en drogen snel op zonder vettig residu achter te laten. Hierdoor is de huid direct klaar voor het aanbrengen van een nieuwe stomaplak, wat de wisselhandeling aanzienlijk verkort. Silicone als werkzame stof is bovendien huidvriendelijk en geschikt voor dagelijks gebruik, ook bij de meest kwetsbare patiëntgroepen.

Bij het gebruik van een adhesive remover is ook de techniek van belang. Breng de spray aan op en rondom de rand van de stomaplak, laat het product kort inwerken en verwijder de plak vervolgens voorzichtig in de richting van de haargroei. Dit minimaliseert de mechanische belasting op de huid en vermindert het risico op follikelschade. Bij gevoelige of moeilijk bereikbare plekken, zoals de schaamstreek, bieden adhesive remover-doekjes een preciezere toepassing dan een spray.

Hoe de Adhesive Remover Spray van Ambiance Healthcare helpt bij veilig plakken verwijderen

De Adhesive Remover Spray van Ambiance Healthcare is ontwikkeld met de dagelijkse stomazorgpraktijk als uitgangspunt. Het product combineert een hogere concentratie werkzame stof dan veel vergelijkbare producten op de markt met een formule die direct werkt, snel droogt en geen geur achterlaat. Dit maakt het bijzonder geschikt voor gebruik in ziekenhuizen, zorginstellingen en thuiszorg.

De belangrijkste kenmerken van de Adhesive Remover Spray op een rij:

  • 80/20-verhouding silicone/gas: hogere concentratie werkzame stof dan gangbare alternatieven, waardoor minder spray nodig is en het product sneller en effectiever werkt
  • Geurloos: bewust ontwikkeld zonder geur, zodat er geen geurgerelateerde spanning of negatieve associaties ontstaan bij patiënten
  • Sting free en alcoholvrij: prikt niet, irriteert niet en is veilig voor dagelijks gebruik op gevoelige huid
  • Droogt snel op: de huid is direct klaar voor het aanbrengen van een nieuwe stomaplak, zonder vettig residu
  • Beschikbaar als spray én als doekjes: de doekjes bieden extra precisie bij gevoelige plekken zoals de schaamstreek
  • Geregistreerd medisch hulpmiddel klasse I: ISO- en MDR-gecertificeerd, geschikt voor gebruik in ziekenhuizen en klinieken
  • Geschikt voor alle leeftijden: inclusief kinderen en patiënten met een delicate of behaarde huid

Ambiance Healthcare levert de Adhesive Remover Spray met gegarandeerde voorraden en korte levertijden, zodat ziekenhuizen en zorginstellingen altijd kunnen rekenen op beschikbaarheid. Als totaalpartner ondersteunt Ambiance Healthcare inkoopafdelingen van A tot Z, van productselectie tot levering, met oplossingen die aansluiten op de klinische praktijk en bijdragen aan kostenbesparingen in de zorg.

Wil je meer weten over de Adhesive Remover Spray of andere hulpmiddelen voor stomazorg? Neem contact op met Ambiance Healthcare voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden voor jouw zorginstelling.

Related Articles